بوهاى گوناگون و رنگها و اجناس مختلف را از يكديگر باز مىشناسد ، اين در حالى است كه او را معجونى از رنگهاى مختلف و تركيبى از اشياى همسان و نيروهاى متضاد و اخلاط مختلف از حرارت و برودت و رطوبت و خشكى قرار داد . شرح و تفسير آغاز آفرينش آدم ( ع ) بعد از اشارات گويايى كه در فرازهاى سابق اين خطبهء عميق و پر محتوا در بارهء آفرينش جهان و آسمانها و زمين آمده بود ، در اين جا شروع به بحث در بارهء مخلوقات ديگر اين جهان مىكند و از ميان آنها انگشت روى آفرينش انسان در مراحل مختلف مىگذارد كه شاهكار بزرگ آفرينش و خلقت است و در مورد انسان ، به پنج مرحلهء مختلف كه سراسر زندگى او را در بر مىگيرد اشاره فرموده است : 1 - آفرينش آدم از نظر جسم و روح ( يعنى در دو مرحله ) . 2 - سجدهء فرشتگان بر آدم و سركشى و تمرّد ابليس . 3 - اسكان آدم در بهشت و سپس بيان ترك اولايى كه از آدم سر زد و آن گاه پشيمان شد و توبه كرد و سرانجام از بهشت رانده شد و به زمين هبوط كرد . 4 - فرزندان آدم فزونى يافتند و جوامع بشرى تشكيل شد و خداوند پيامبرانش - عليهم السلام - را با كتب آسمانى براى هدايت انسانها و نظم جوامع بشرى و رساندن آنها به كمالات معنوى و روحانى ارسال فرمود . 5 - باز هم جوامع بشرى كاملتر و كاملتر شد تا به مرحلهء شايستگى براى پذيرش دين نهايى رسيد و در اين جا خداوند محمد ( ص ) رسول برگزيده‌اش را با قرآن مجيد براى هدايت و نجات انسانها و ارائهء كاملترين برنامهء سعادت مبعوث